عماد الدين محمود بن مسعود شيرازى
17
رساله افيونيه ( فارسى )
7 - تفسيرى بر قانون ابن سينا : اين كتاب خطّى در كتابخانهء سردار جنگ در حيدرآباد وجود دارد و منسوب به عماد الدّين مىباشد . 8 - رسالهء پادزهر مهره : عماد الدّين در مورد پادزهر مهره نوشته است كه اين مادّه را در قسمتهاى مختلف هند و ايران مىتوان يافت و اضافه مىنمايد كه در سوريه انواع تقلّبى اين پادزهر ساخته مىشود و اين سنگها كه از شيرهء درخت درست مىشوند شباهت تام به سنگ اصلى دارند و براى تميز نوع تقلّبى از نوع اصلى بايد سوزن سرخ شدهاى را به آن فرو كرد اگر سنگ تقلّبى باشد از آن دود سياه رنگى برمىخيزد و اگر اصل باشد دود زرد رنگ . عماد الدّين در دنبالهء اين بحث اظهار مىدارد كه پادزهر مهره را در چين از بطن ميمونها به دست مىآورند . در اين رساله از عماد الدّين اشاره به روشهاى مختلفى كه براى تشخيص انواع اصلى پادزهر مهره از انواع تقلّبى آن وجود دارد مىپردازد و مىگويد كه اين كار با توجّه به وزن ، رنگ و ساير مشخّصات مادّهء مزبور نيز امكانپذير است . به طور كل اوّلين رسالهاى كه در مورد پادزهر مهره نوشته شده است به قلم عماد الدّين است . او در اين رساله نظر كليّهء نويسندگان ، دانشمندان و داروسازان پيشين خود را دربارهء اين مادّه جمعآورى نموده است . 9 - رسالهء چوب چينى : بيخ چينى ساقهء زير زمينى عشبه كه از گياهان آسياى شرقى است مىباشد . قديمىترين ، و بدون شك بهترين مطلبى كه راجع به بيخ چينى نوشته شده است « رسالهء چوب چينى » تأليف عماد الدّين است كه بعدا مبناى استناد و نوشتههاى اطبّاى ديگر نيز قرار گرفت . رسالهء عماد الدّين كه حكيم علاء نور اللّه نيز به آن اشاره كرده است به مراتب مفصّلتر و جامعتر از همهء رسالات راجع به چوب چينى در دورهء صفويّه مىباشد . مقدّمهاى دارد و نيز باب اوّل رساله بحث مفصّلى است دربارهء ماهيّت اين گياه ، از نظر سردى و گرمى و خشكى و مرطوبى ؛ و پس از آن بابى در فوايد آن آغاز مىگردد ، و ضمن آن اظهار مىگردد كه گاهى براى درمان غدد بدخيم نيز مفيد است . در جاى ديگرى از اين رساله عماد الدّين مىنويسد كه يك بار موفّق به درمان يك معتاد به ترياك با چوب چينى شده است . انواع بيمارىهاى مختلف از قبيل روماتيسم ، طاسى سر و بواسير را به وسيلهء اين دارو درمان شدنى مىدانستند تا جائى كه خود عماد الدّين اظهار تعجّب مىكند كه چطور ممكن است يك گياه واحد تا اين حد خواصّ درمانى متعدّد داشته باشد . سپس بابى در چگونگى تهيّهء اين دارو